1. Girdap Akımı Muayenesi EDDY CURRENT TESTING

Nedir? Ray başında yüzeyde veya yüzeye çok yakın derinlikte oluşan mikro çatlakları (head check, squat, kayma çatlağı) tespit etmek için kullanılan elektromanyetik bir muayene yöntemidir.

Nasıl ölçülür? Sensör bobini raya temassız yaklaştırılır ve yüksek frekanslı alternatif akımla ray yüzeyinde girdap (eddy) akımları indüklenir. Yüzeydeki bir süreksizlik (çatlak) bu akımların yolunu bozar; oluşan empedans/faz değişimi mV cinsinden ölçülüp sinyale dönüştürülür.

KURALLAREN 16729-2 standardına göre uygulanır. Tipik tespit derinliği ~0.3–2 mm yüzey/yüzeye yakın çatlaklarla sınırlıdır. Sensör-ray mesafesi (lift-off) sabit tutulmalı, tarama hızı sensöre göre limitli olmalı ve tespit sonrası şüpheli bölgeler ultrasonik yöntemle teyit edilmelidir.
SİNYAL GENLİĞİ
0.4 mV

2. Ray Taşlama RAIL GRINDING

Nedir? Ray baş profilinde biriken ondülasyon, RCF (yuvarlanma temaslı yorulma) hasarları ve profil bozukluklarını gidermek için taşlama taşlarıyla kontrollü şekilde ince bir malzeme tabakasının kaldırılmasıdır.

Nasıl yapılır? Taşlama treni üzerindeki döner taşlar, istenen hedef profile göre açılandırılır. Her geçişte (pass) tipik olarak 0.1–0.3 mm malzeme kaldırılır; işlem sonrası profil lazerle taranıp teorik profille karşılaştırılır.

KURALLARÖnleyici taşlama genelde belirli bir trafik yüküne (MGT) ulaşıldığında periyodik olarak tekrarlanır. Tek seferde kaldırılacak malzeme miktarı ray ömrünü kısaltmayacak şekilde sınırlandırılır; taşlama sonrası yüzey pürüzlülüğü (Ra) ve nihai profil, tolerans değerleri içinde kalacak şekilde denetlenir.
KALDIRILAN MALZEME
0.18 mm/pas

3. Cebire (Ray Ek Yeri Bağlantısı) FISHPLATE / JOINT BAR

Nedir? İki ray ucunu birleştirmek için ray gövdesine cıvatalarla sıkılan, ray başı ve tabanına oturan çelik bağlantı plakalarıdır; ek yerinde eksenel devamlılığı ve yük aktarımını sağlar.

Nasıl kontrol edilir? Cıvata sıkma torku periyodik olarak ölçülür, cebire-ray temas yüzeyleri aşınmaya karşı gözle/manyetik olarak kontrol edilir; ısıl genleşme için bırakılan ray uçları arası boşluk (gap) mevsime göre denetlenir.

KURALLARCıvatalar üretici tarafından belirtilen tork aralığında sıkılır ve gevşemeye karşı periyodik olarak yeniden kontrol edilir. Ek yeri boşluğu, sıcaklığa bağlı ray genleşmesini karşılayacak şekilde belirli bir tolerans içinde tutulur; aşırı açılma veya tam kapanma durumunda ray oturması/burkulma riski oluşur.
EK YERİ BOŞLUĞU
6.0 mm

4. Büraj (Balast Sıkıştırma) TAMPING

Nedir? Trafik ve titreşim nedeniyle zamanla gevşeyen balast tabakasını traversin altında yeniden sıkıştırarak ray geometrisini (nivelman, dever, ekartman) hedef değerlere getiren bakım işlemidir.

Nasıl yapılır? Tamping makinesi önce mevcut geometriyi ölçüp hedeften sapmayı hesaplar; traversi hafifçe kaldırır, çatal şeklindeki kollarını (tamping tine) balastın içine daldırıp titreşimli şekilde sıkıştırma yaparak traversin altını doldurur.

KURALLARBelirli bir trafik yüküne (MGT) ulaşıldığında periyodik olarak tekrarlanır. Traverse kaldırma miktarı ve daldırma derinliği makine limitleriyle sınırlıdır; büraj sonrası genelde dinamik stabilizasyon uygulanarak balastın erken oturması önlenir.
SIKIŞTIRMA BASINCI
142 bar

5. Ray Frezeleme RAIL MILLING

Nedir? Kesici uçlu döner freze başlıklarıyla ray baş profilinden talaş kaldırarak derin ondülasyon, RCF hasarı ve büyük profil bozukluklarının giderildiği, taşlamaya alternatif/tamamlayıcı bir yöntemdir.

Nasıl yapılır? Freze kafaları raya temas ettirilip döndürülerek talaş halinde metal kaldırılır; taşlamaya göre tek geçişte daha fazla malzeme alınabilir. İşlem sonrasında yüzey pürüzlülüğünü iyileştirmek için genelde ince bir taşlama geçişi uygulanır.

KURALLARAğır hasarlı veya çok aşınmış raylarda tercih edilir. Kaldırılan talaşların toplanması ve bertaraf edilmesi gerekir; kalan ray kesiti minimum aşınma limitlerinin altına düşürülmemelidir. Nihai profil ve pürüzlülük değeri işlem sonrası ölçülerek doğrulanır.
TALAŞ KALDIRMA HIZI
0.42 mm/pas

6. Katener (Cer Hattı) OVERHEAD CATENARY

Nedir? Elektrikli trenlere pantograf aracılığıyla enerji sağlayan, hat üzerine gerilmiş kontak teli ve onu taşıyan taşıyıcı halattan (messenger wire) oluşan üst yapı sistemidir.

Nasıl ölçülür? Kontak telinin yerden yüksekliği ve yatay kayma (zigzag/stagger) değeri düzenli aralıklarla ölçülür; pantograf-tel temas kuvveti izlenir, telin kalan kesiti aşınma açısından taranır ve hat gerginliği kontrol edilir.

KURALLARKontak teli yüksekliği ve zigzag değeri belirlenen toleranslar içinde tutulmalıdır. Telin kalan kesiti minimum sınırın altına düşürülemez; yetersiz veya aşırı gerginlik pantografta sekmeye ve ark oluşumuna yol açtığından hat gerginliği periyodik olarak denetlenir.
TEMAS KUVVETİ
82 N